"Een schatkamer aan roofvogels, een merenrijk gebied, bebost en glooiend. Een oase van rust en natuur"

De Argonne

De Argonne, is een geografisch gebied dat is gelegen in drie departementen:

• In het zuiden van het departement Ardennes (Franse Ardennen) (08)
• In het westen van het departement de Meuse (55)
• In het noorden van de Marne (51)

De Argonne vormt als eeuwen een natuurlijke grens tussen de Champagne-Ardennen en de Lorraine. Het is een natuurgebied dat nog tot de schoonste gebieden van Europa gerekend mag worden. Het gebied is ongeveer 65 km lang en 15 km breed en is prachtig om te bewandelen.

De bekendste plaatsen in de Argonne die het bezoeken waard zijn:

• Beaulieu, met resten van een voormalige benedictijnenabdij
• Varennes, waar koning Lodewijk XVI op de vlucht in 1791 werd gearresteerd
• Lachalade, met resten van een voormalige Cisterciënzer abdij
• Sainte-Menehould, de hoofdplaats van de Argonne. Bekend om het streekgerecht met varkenspootjes, tevens geboortestad van Dom Pérignon (uitvinder van de bubbels in de Champagne)

Ontstaan van de Argonne streek

Het keltische woord Ar goat betekent simpelweg "land van bos".

Eeuwenlang was de inwoner van de Argonnen een man van het bos; houthakker en stroper. Uit de open plekken of langs de randen van het woud, haalde hij op kleine akkertjes gaize (een unieke steensoort) en klei uit de grond. Hij moest heel hard werken om wat schraal graan en rogge te kunnen oogsten.

Aan de winter leek geen einde te komen, de zomers regenachtig, epidimieën en invasies van legers dwong de bewoners van de Argonnen te overleven met vrijwel niets. In de winter gingen de oude van dagen, vrouwen en 1 of 2 kinderen als landlopers door de sneeuw naar verre dorpen en steden om tenen manden, bezems, stelen en wasstampers te verkopen.

Geleidelijk kwam er wat locale nijverheid. Vanaf de 15e eeuw begonnen de abdijen met ijzersmeden. De smederijen brachten tot 1900 in Champigneulle, Châtel Chéhéry en Grandpré welvaart. In 1840 had 1 op de 3 dorpen in de Argonnen een steenoven of werden er dakpannen gebakken. Vanaf 1708 werd in de Argonnen ook aardewerk en glas gefabriceerd.

Na de eerste wereldoorlog ging het met de streek bergafwaarts. Geen kolen of mineralen voorhanden, geen bevaarbare rivier, geen goede verbindingen, de Argonnen werd al snel een verloren gebied. De jongeren werden gedwongen voor werk naar andere streken te trekken.

Rond 1850 telde de Argonnen ongeveer 100 000 inwoners. In 1980 telde men nog maar 38 604 inwoners. De Argonnen telt dus minder inwoners dan een stad als Charleville-Mézière of Bar-le-Duc. Vele boerderijen en huizen dienen nu als tweede huis voor mensen uit de Champagne-streek, Ardennen, Lotheringen en Luxembourg, maar ook voor de vele Nederlanders en Belgen.

Naast de landbouw, is de bosbouw een hoofdactiviteit gebleven. Helaas wordt meer dan 80% van de gevelde bomen verwerkt buiten de Argonnen.

Sainte-Menehould en Vouziers

Van de twee sous-prefecturen van de Argonne, Sainte-Menehould en Vouziers, kent Saint-Menehould door zijn ligging aan de A4 een veel grotere economische activiteit.

Tot aan de 19e eeuw kende de Argonnen haar eigen typische bouwstijl. Door de enorme vernietiging van huizen en gebouwen tijdens de eerste en tweede wereldoorlog werd men gedwongen een meer algemene en snelle bouwstijl toe te passen.

Lange tijd heeft de inwoner van de Argonnen locale materialen gebruikt. De bouwstenen en dakpannen werden zelf gebakken, maar men gebruikte ook "gaize" (een unieke locale steensoort van uitstekende kwaliteit) en kalksteen van Barrois of Buzancy en hout van eiken dat rijkelijk voor handen was. Je ziet bijvoorbeeld huizen in de Ardennen die geheel betimmert zijn met houten leien.

Dakpannen werden ter plekke gebakken van de klei die men bij de bouwplaats vond. Afhankelijk van de klei werden de gebogen dakpannen rood (de Argonnen) of geel (Vallée de Biesme).

Als de klei van goede kwaliteit was, zoals bij Cornay of in de Aire-vallei, dan werd klei weer meer gebruikt voor de muren dan bakstenen. Om die reden werd het kalksteen van Buzancy weer veel in de eigen omgeving toegepast, maar je vindt het kalksteen ook zuidelijker in de Argonne. Er zijn hierdoor locale verschillen te zien in bouwstijl.

Gaize

La gaize is een kiezelhoudend steen dat moeilijk te bewerken is omdat het zo droog is. Deze steen moet direct in de groeve bewerkt worden omdat de steen dan nog nat is. Sainte Menehould werd in 1719 door brand vernietigd, alleen gaize bleef in de brand gespaard.

Les oeils-de-boeuf

Tot aan de 18e eeuw werden in vele gebouwen ronde en vierkante raampjes gemaakt; "koeienogen" genoemd. Deze raampjes verleende de eigenaar van de woning zicht op wat er in de straat gebeurde. Ze werden vaak ook zo geplaatst dat ze voor wat extra licht in huis zorgden.

Versieringen met rood en zwart glimmende stenen

Aan het einde van de 19e en 20ste eeuw werden deze versieringen aan de gevel toegepast om de eentonig-heid van de gevel te doorbreken. De ambachtslieden moesten over goede vaardigheden beschikken om deze versieringen precies te kunnen aanbrengen.