Les bohémiens

"Ik ben geboren, heren, in de kleine stad die jullie achter jullie zien. Het is ontegenzeggelijk in heel Europa de minst geschikte plek om een letterkundige voort te brengen. Het is amper zes lustra geleden dat de inwoners hebben leren klokkijken, en de griffier is de enige die een beetje kan schrijven, alhoewel hij nog niet genoeg geoefend is om zijn eigen schrift vloeiend te lezen, hij moet altijd een flink stuk raden. Als je op heel oude geschriften mag afgaan, die bewaard worden in de bol van onze toren en die zijn ontcijferd door de wijzen (onder wie Mabillon, geboren in her laatste dorp waar jullie doorheen kwamen), is onze stad gesticht door een kolonie van Trojanen, die zich na de val van hun stad in het woud van de Ardennen hadden gevestigd en tot het detachement behoorden dat van Dido de opdracht had gekregen Engeland te bevolken. Die herkomst blijkt des te waarschijnlijker omdat sindsdien geen van onze inwoners Grieks heeft geleerd. Iederen weer dat onze stad desondanks een grote bloei beleefde in de tijd van koning Dagobert II. Hij had er zelfs een paleis waarvan jullie die kleine kapel kunnen zien, men toont er nog steeds de plaats waar hij z'n honden verdronk toen ze schurft hadden. De heren benedictijnen van Mouzon, waarvan je links de dubbele toren boven dat bos ziet, hebben al deze waarheden aangetoond in verschillende boeken die alle wetenschappers kennen en waarderen, en die authentiek zijn bevonden door her Concilie van Douzy, zoals me verschillende keren is verzekerd door mijn geleerde stadgenoot, abt Creston, een van de grootste oudheidkundigen en veruit de handigste onderwijzer van nachtegalen die je in het land kunt vinden."

"'Onze grond,' antwoordde de literaire vluchteling, 'is licht en van nature weinig vruchtbaar. Ze levert een beetje koren, wijn en hout op, maar allemaal in nogal kleine hoeveelheden, omdat de grond uitgeput is en degenen die hem bewerken de middelen missen om haar te verbeteren. Wij hebben namelijk geen nijverheid, en de boeren kunnen het beetje geld dat ze nodig hebben alleen bij elkaar krijgen door aan het garnizoen een deel van het hooi en het stro te verkopen. Zodoende hebben ze slechts een paar magere, uitgehongerde en zwakke beesten, en kunnen ze amper de lage belasting betalen die het huis van Conde waar wij bij horen heeft opgelegd. Vroeger hadden wij geen weet van luxe, alles was voor het grijpen, onze voorouders pakten uit de bossen wat ze nodig hadden om het enige vuur brandende te houden waarbij de hele familie zich in de winter warm hield. Er is tegenwoordig veel veranderd. De prins heeft een oneerlijk proces tegen ons gevoerd en dat gewonnen, en op onze beste grond die hij zonder enig recht heeft afgepakt, heeft hij een kanaal laten graven en een smederij laten bouwen naast de molen waar wij verplicht zijn te malen vanwege een Glide, tirannieke, feodale wet. Door de smederij is het hout duurder geworden. Het klopt dat wij geen militie hebben, maar evenmin hebben wij nijverheid, en onze jongemannen zijn genoodzaakt om in dienst te treden of om lakei te worden. Omdat er niet genoeg jongens zijn om met onze meisjes te trouwen, laten die zich verleiden door officieren en soldaten, en naderhand gaan ze naar Reims of Parijs om te bevallen, en vandaar komen ze bijna nooit meer terug. De mooie rivier die u ziet is bevaarbaar, maar wij hebben geen boot die erop vaart omdat de heren belastingpachters bang zijn voor smokkel. In onze stad heb je per handelaar slechts vijf of zes ongelukkige pingelaars, dus alles bij elkaar zijn we arm en leven we slecht. Wij missen enkel het geld en de kennis om welvarend te kunnen worden: onze ligging is heel geschikt voor de verbinding tussen Verdun en Sedan, Lorraine en Champagne. We zouden een pakhuis kunnen worden voor wijnen uit Bar, voor potas uit de Ardennen, voor hoefijzers die in de buurt worden gemaakt. Een fabriek voor naalden, spelden en kantwerk zou perfect slagen. Door uitgeverijen zou het geld gaan circuleren, en met de welvaart zou de liefde voor het vaderland en de deugd zich verbreiden."